Werkvorm
Besluiten met consent: samen kiezen zonder dat iemand overruled wordt
Een besluit gaat door als niemand een overwegend bezwaar heeft. Geschikt voor netwerken waarin geen partij de baas is.
- Fase
- Kernteam, Netwerk, Platform
- Wat speelt er
- We moeten samen kiezen en afspraken maken
- Duur
- 20 tot 45 minuten per besluit
- Groep
- 3 tot 15 deelnemers
- Nodig
- Een uitgewerkt voorstel, een gespreksleider
In een netwerk is niemand de baas. Stemmen met een meerderheid werkt slecht: de partij die verliest, haakt af. Wachten tot iedereen het helemaal eens is, duurt eindeloos. Consent biedt een tussenweg. Een besluit gaat door als niemand er een overwegend bezwaar tegen heeft. De vraag verschuift van "ben je het ermee eens?" naar "kun je ermee leven, en kunnen we dit uitproberen?"
Consentbesluitvorming komt uit de sociocratie, ontwikkeld door Gerard Endenburg. Het principe wordt inmiddels breed gebruikt, ook in holacratie en in veel samenwerkingsverbanden.
Wat is een overwegend bezwaar?
Een overwegend bezwaar is meer dan een voorkeur. Het betekent: als we dit doen, kan ik niet meer bijdragen aan ons gezamenlijke doel, of ik zie een risico dat we niet mogen nemen. Een bezwaar moet beargumenteerd worden. De groep zoekt dan samen naar een aanpassing die het bezwaar wegneemt.
Wanneer gebruik je deze werkvorm?
Bij besluiten waar het netwerk als geheel achter moet staan: de keuze voor een gezamenlijk project, de verdeling van een budget, het aannemen van een nieuwe partner of het vaststellen van samenwerkingsafspraken. Voor kleine operationele keuzes is het vaak te zwaar; daar kun je beter een kleine groep mandaat geven.
Stappen
- Voorstel presenteren (5 minuten). De indiener legt het voorstel uit en zegt welk probleem het oplost.
- Verhelderende vragen (5 minuten). Rondje vragen om het voorstel te begrijpen. Nog geen meningen.
- Reactieronde (10 minuten). Iedereen geeft om de beurt een korte reactie. Wat vind je ervan?
- Voorstel aanpassen (5 minuten). De indiener past het voorstel eventueel aan op basis van de reacties.
- Consentronde (5 minuten). De gespreksleider vraagt iedereen om de beurt: heb je een overwegend bezwaar?
- Bezwaren verwerken (10 minuten of meer). Bij een bezwaar zoekt de groep samen naar een aanpassing. Daarna een nieuwe consentronde.
- Besluit en evaluatiemoment vastleggen. Leg het besluit vast, met een moment waarop jullie het evalueren.
Tips en valkuilen
Een evaluatiemoment maakt consent makkelijker. "Laten we het zes maanden proberen" geeft mensen ruimte om ja te zeggen tegen iets waar ze nog twijfels over hebben.
Een bezwaar is een bijdrage. Bedank wie een bezwaar inbrengt; het helpt het voorstel beter te maken.
Wie in een netwerk namens een organisatie spreekt, heeft soms geen mandaat. Bespreek vooraf wat deelnemers zelf kunnen besluiten en wat ze moeten terugleggen.
Bron: Consentbesluitvorming uit de sociocratie (Sociocratische Kringorganisatie Methode van Gerard Endenburg); uitgewerkt voor netwerken door OpgavePlatform