Werkvormen voor netwerken
31 interactieve werkvormen voor netwerken en samenwerkingsverbanden rond een maatschappelijke opgave. Kies naar wat er nu bij jullie speelt.
We beginnen of er komen nieuwe mensen bij
Een eerste bijeenkomst, nieuwe deelnemers of een groep die elkaar nog maar half kent. Hier leg je de basis voor vertrouwen.
Check-in en check-out: vragen om een bijeenkomst te openen en te sluiten
Een korte ronde aan het begin en eind van een bijeenkomst, zodat iedereen echt aanwezig is en weet wat het opleverde.
Een veilige start: samen de bedding van het netwerk maken
Samen bepalen waarom jullie hier zijn en wat jullie van elkaar nodig hebben om open te kunnen werken.
Kennismakingsspel: elkaar leren kennen in een nieuw netwerk
Een speelse manier waarop mensen uit verschillende organisaties elkaar leren kennen, voorbij functie en logo.
We praten langs elkaar heen
Iedereen zegt zijn zegje, maar er ontstaat niets nieuws. Deze werkvormen helpen om echt naar elkaar te luisteren.
Actief luisteren: de vier niveaus van luisteren
Ontdek op welk niveau jullie naar elkaar luisteren en oefen in duo's met luisteren vanuit de ander.
Dialoogwandeling: in tweetallen lopend het gesprek verdiepen
Twee mensen lopen samen en vertellen om beurten twintig minuten over wat hen bezighoudt, terwijl de ander alleen luistert en doorvraagt.
Over de streep: zien wat je deelt en waar je verschilt
Deelnemers stappen over een lijn als een uitspraak voor hen geldt. Zo zie je zonder woorden wat je deelt en waar je verschilt.
Papier scheuren: ervaren waarom dezelfde opdracht tot verschillende uitkomsten leidt
Iedereen volgt met gesloten ogen dezelfde instructies en houdt toch een ander papiertje over. Een korte oefening over aannames.
We willen zien wie er meedoet en wie er mist
Wie hoort bij de opgave, wie heeft er belang bij, en hoe ziet het systeem eruit vanuit anderen? Deze werkvormen maken het speelveld zichtbaar.
Actorenanalyse: wie zijn de actoren rond jullie opgave?
Per partij bepalen wat haar belang is, hoeveel invloed ze heeft en hoe betrokken ze is, zodat je weet wie je hoe benadert.
Empathiewandeling: een dag of dagdeel meelopen met een inwoner
Meelopen met iemand die de opgave in zijn dagelijks leven ervaart, om te voelen wat cijfers en rapporten niet laten zien.
Leerreis: samen op bezoek bij plekken waar het al gebeurt
In kleine groepjes op bezoek bij plekken waar de opgave voelbaar is of waar al iets nieuws ontstaat, en daarna samen leren.
Netwerkkaart maken: breng je netwerk rond de opgave in beeld
Samen tekenen wie er rond de opgave actief is, hoe de lijnen lopen en waar gaten zitten.
Rich picture: de opgave samen tekenen
Samen een tekening maken van de opgave, met mensen, belangen, relaties en spanningen, zodat iedereen hetzelfde systeem ziet.
Shadowing: een dag meelopen met een partner uit het netwerk
Een dag meelopen met iemand uit een partnerorganisatie om zijn werk en dilemma's van binnenuit te zien.
Stakeholderinterviews: de opgave zien door de ogen van anderen
Gesprekken met belangrijke partners en betrokkenen, waarin je vraagt hoe zij de opgave zien en wat zij van jou nodig hebben.
Systeemopstelling met een netwerk: de opgave in de ruimte zetten
Deelnemers nemen een rol in het systeem in, van de boer tot de bodem, en zien in de ruimte hoe het geheel nu staat en waar het naartoe wil bewegen.
We willen de opgave scherp krijgen
Waar werken we eigenlijk aan, en wat zit eronder? Werkvormen om samen een gedeeld beeld van de opgave te maken.
5 x waarom: doorvragen naar de kern van de opgave
Vijf keer achter elkaar "waarom?" vragen om van het zichtbare probleem naar de onderliggende oorzaak of drijfveer te komen.
IJsbergmodel: kijken onder de oppervlakte van de opgave
Samen onderzoeken welke patronen, structuren en denkbeelden onder de zichtbare problemen liggen.
Krantenartikel uit de toekomst: samen het succes beschrijven
Samen een nieuwsbericht schrijven over het succes van het netwerk over een paar jaar, om een gedeelde ambitie concreet te maken.
We willen ideeën ophalen en uitproberen
Een grote groep laten meedenken, verder kijken dan de eerste oplossing en ideeën klein uitproberen.
Brainstormtechnieken voor netwerken: zo haal je ideeën op bij een grote groep
Vier brainstormtechnieken waarmee iedereen in het netwerk bijdraagt, ook de stille deelnemers en de mensen zonder titel.
Prototyping: ideeën klein en snel uitproberen
Een idee snel en klein uitproberen in de praktijk, feedback ophalen en verbeteren, voordat je groot investeert.
Waarderend onderzoek: bouwen op wat al werkt in het netwerk
Samen onderzoeken wat al goed werkt in het netwerk, en van daaruit een gedeelde droom en volgende stappen maken.
World café: met een grote groep in gesprek over wat ertoe doet
Gesprekken in kleine groepjes aan cafétafels, waarbij deelnemers wisselen en zo ideeën door de hele groep laten reizen.
We moeten samen kiezen en afspraken maken
Besluiten nemen zonder dat één partij de dienst uitmaakt, en afspraken maken die iedereen draagt.
Besluiten met consent: samen kiezen zonder dat iemand overruled wordt
Een besluit gaat door als niemand een overwegend bezwaar heeft. Geschikt voor netwerken waarin geen partij de baas is.
Samenwerkingsafspraken maken: rollen en verantwoordelijkheden in het netwerk
Samen vastleggen wie welke rol heeft, wat partners inbrengen en hoe jullie besluiten, zodat de samenwerking niet op goede wil alleen draait.
We lopen vast of het schuurt
Gedoe in de samenwerking, een trekker die alles draagt, een vraag waar je zelf niet uitkomt. Intervisie en andere werkvormen om weer in beweging te komen.
Case Clinic: met collega's een leiderschapsvraag onderzoeken
Een gestructureerde sessie van ruim een uur waarin collega's met stilte, beelden en dialoog je vraag spiegelen.
Incidentmethode: intervisie over een concreet voorval
Een intervisiemethode waarin de groep een kort voorval onderzoekt en zich in de schoenen van de inbrenger zet.
Intervisiemethoden voor netwerken: welke kies je wanneer?
Een overzicht van intervisiemethoden voor trekkers en kernteams, met een keuzehulp voor de vraag die op tafel ligt.
Roddelmethode: intervisie waarin de groep over je praat
De inbrenger draait zijn stoel om en hoort hoe de groep vrijuit over zijn vraag praat.
We willen terugkijken en vieren
Stilstaan bij wat er is bereikt en wat jullie hebben geleerd, zodat de energie blijft.
Collective story harvesting: samen leren van één verhaal
Iemand vertelt een verhaal uit de praktijk, de groep luistert met verschillende oogstvragen en haalt er samen lessen uit.
Reflectievragen voor netwerken: samen terugkijken en leren
Een gestructureerde terugblik met reflectievragen over het resultaat, de samenwerking en ieders eigen rol.
Succes vieren: stilstaan bij wat het netwerk heeft bereikt
Samen stilstaan bij wat het netwerk heeft bereikt en de mensen bedanken die het mogelijk maakten.
In welke fase zit jullie netwerk?
Elke fase heeft eigen groeipijnen. Met de fasescan zie je in vijf minuten waar jullie staan en welke valkuil op de loer ligt.
Doe de fasescanEen deel van deze werkvormen is gebaseerd op de tools van het Presencing Institute (Theory U) en valt onder de licentie CC BY-SA 4.0. Per werkvorm staat onderaan de bron.